Program profilaktyczny

Program profilaktyczny

 

Publiczna Szkoła Podstawowa

Sióstr Salezjanek

im. bł. Laury Vicuna w Krakowie

Szkolny Program Profilaktyczny

I Założenia teoretyczne

Istnieje wiele zagrożeń zdrowia zarówno fizycznego jak i psychicznego. Powinniśmy mieć świadomość, konkretną wiedzę oraz znajomość sposobów ich unikania. Dlatego też dla prawidłowo przebiegającego procesu wychowania podejmuje się nauczanie sposobów dbania o zdrowie i unikania zagrożeń wynikających z następujących czynników:

  • stanu fizycznego organizmu;
  • wpływu warunków środowiskowych;
  • utrzymania wewnętrznej równowagi;
  • umiejętności życia w harmonii z naturą i społeczeństwem;

Uwzględniając charakterystyczne cechy rozwojowe dzieci i młodzieży należy wiedzieć, że nie zawsze udaje się uniknąć czynników destrukcyjnych warunkujących stan fizyczny człowieka. O tyle właśnie bardziej świadomie powinniśmy wpływać na zdrowie psychiczne i życie społeczne zaspokajając potrzeby:

  • fizjologiczne;
  • bezpieczeństwa;
  • prestiżu i uznania;
  • przynależności i miłości oraz przezwyciężania osamotnienia, obcości i izolacji;
  • rozwoju potencjału swoich możliwości oraz zaspokajania potrzeb poznawczych i estetycznych;

Mówiąc o zagrożeniach zdrowia psychicznego, fizycznego jak również społecznego jednostki- dziecka, młodego człowieka nie wolno nam zapomnieć, iż podejmujemy działania profilaktyczne na podatnym na oddziaływanie żywym człowieku. Konieczne jest zatem zastosowanie ogromnej ostrożność, daleko posuniętej delikatności i taktu oraz zachowanie się w myśl dobrze znanej i stosowanej w medycynie zasady Hipokratesa "Po pierwsze- nie szkodzić!" Nie wolno dopuścić do tego by w praktyce profilaktyka zajęła miejsce normalnego wychowania, by zastępowała bezradność wychowawców i pedagogów wobec destruktywnych zachowań uczniów. Nie należy się również spodziewać, że stanie się ona antidotum na całe zło i problemy wychowawcze szkoły.

Mimo tych zagrożeń we wdrażaniu działań profilaktycznych są także szanse na obniżenie wielości i różnorodności niepożądanych zachowań uczniów. Stanie się tak również gdy wdrożymy i włączymy do realizacji programu całą społeczność szkolną (dzieci, nauczycieli, administrację i obsługę), ale również rodziców wychowanków. Gdy zbudujemy i będziemy podtrzymywać głębokie relacje z dziećmi profilaktyka będzie po prostu częścią wychowania. Na proces edukacji i wychowania w szkole można spojrzeć jako na spotkanie osób o różnych kompetencjach. Wśród tych osób są uczniowie ze specjalnymi potrzebami i ich rówieśnicy oraz ich nauczyciele ze swoimi potrzebami i możliwościami. Są tez rodzice uczniów.

Wprowadzone rozporządzenie Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013 roku w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno- pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach ma przyczynić się do tworzenia w szkołach środowiska sprzyjającego zindywidualizowanemu rozwojowi każdego dziecka. Uczniowi, który wymaga pomocy psychologiczno- pedagogicznej, tworzymy w szkole optymalne warunki kształcenia z uwzględnieniem jego indywidualnych potrzeb i możliwości. Przyczyni się do stworzenia każdemu dziecku równych szans na uzyskanie sukcesu, a tym samym zwiększenie efektywności pracy szkoły.

Jesteśmy w posiadaniu i wdrażamy Program Wychowawczy szkoły oparty na sprawdzonym już systemie wychowawczym ks. Jana Bosko - jest on spójny i jasny pod względem systemu wartości, norm moralnych i społecznych, ale także w konsekwencji w reagowaniu na problemy. Musimy być świadomi iż "profilaktyka może uzupełniać wychowanie, nie może go jednak zastąpić." Zajmijmy się zatem definicją samej profilaktyki. Jest to bowiem nie tylko działanie mające na celu zapobieganie pojawieniu się i rozwojowi danego zjawiska w konkretnej społeczności, ale również promowanie alternatywnych zjawisk w stosunku do tych, które usiłuje się wyeliminować.
Żeby zatem podejmować trafne działania prewencyjne należy przypomnieć sobie co to są zachowania ryzykowne i jakie są ich przyczyny. Terminem “zachowania ryzykowne "określa się różne działania niosące ryzyko negatywnych konsekwencji zarówno dla zdrowia fizycznego i psychicznego jednostki, jak i dla jej otoczenia społecznego"
Najpoważniejszymi zachowaniami ryzykownymi są :

  • palenie tytoniu;
  • picie alkoholu;
  • używanie narkotyków, środków wziewnych, dopalaczy, leków;
  • łąmanie granic intymnych człowieka
  • zachowania agresywne i przestępcze;
  • konflikty i przemoc w szkole;
  • problemy żywieniowe (otyłość)

ale i niemniej niepokojące takie jak:

  • nieuzasadniona absencja;
  • wagary szkolne;
  • poddawanie się negatywnym wpływom mediów, gier komputerowych, sekt
  • używanie wulgaryzmów

Zachowania ryzykowne najczęściej współwystępują ze sobą jak również mogą się wzajemnie zastępować. Inicjacja jednego z zachowań ryzykownych zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia innych takich działań.

II Cele programu

GŁÓWNE CELE PROGRAMU

  1. Podejmowanie działań wspomagających rozwój dziecka uwzględniając jego indywidualne potrzeby w sferze fizycznej, poznawczej, emocjonalnej, społecznej i duchowej.

  2. Promocja zdrowego stylu życia i alternatywnych sposobów spędzania wolnego czasu.

  3. Ochrona dziecka przed podejmowaniem zachowań ryzykownych, które hamują i niszczą jego rozwój.

  4. Tworzenie modelu szkoły jako miejsca bez narkotyków i przemocy oraz sprzyjającego wszechstronnemu rozwojowi dzieci i młodzieży.

  5. Stworzenie stałego systemu wsparcia dla dzieci i młodzieży umożliwiającego profilaktykę środowiskową ze szczególnym naciskiem na zaangażowanie młodzieży.

IIIZasady udzielania i organizacji pomocy psychologiczni-pedagogicznej

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna udzielana uczniowi szkole polega na rozpoznawaniu i zaspokajaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych ucznia oraz rozpoznawaniu indywidualnych możliwości psychofizycznych ucznia, wynikających w szczególności z:

  • niepełnosprawności;
  • niedostosowania społecznego;
  • zagrożenia niedostosowaniem społecznym;
  • szczególnych uzdolnień;
  • specyficznych trudności w uczeniu się (dysleksja, dysgrafia, dysortografia, dyskalkulia);
  • zaburzeń komunikacji językowej;
  • przewlekłej choroby;
  • sytuacji kryzysowej lub traumatycznej;
  • niepowodzeń edukacyjnych;
  • zaniedbań środowiskowych związanych z sytuacją bytową ucznia i jego rodziny, sposobem spędzania czasu wolnego, kontaktami środowiskowymi;
  • trudności adaptacyjnych związanych z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanych z wcześniejszym kształceniem za granicą.

W szkole pomoc psychologiczno-pedagogiczna udzielana jest w trakcie bieżącej pracy z uczniem oraz w formie:

  • zajęć rozwijających uzdolnienia;
  • zajęć dydaktyczno-wyrównawczych;
  • porad i konsultacji;
  • zajęć rozwijających zainteresowania (czyli kółka zainteresowań);
  • specjalistycznych zajęć logopedyczne;
  • specjalistycznych zajęć korekcyjno-kompensacyjnych;
  • oraz innych zajęć o charakterze terapeutycznym

Współpraca z rodzicami jest istotnym elementem w planowaniu i organizowaniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Rodzice ucznia są informowani o ustalonych dla dziecka formach udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

IV Zdrowy styl życia

Edukacja zdrowotna jest podstawowym prawem każdego dziecka. Zdrowie jest nieodłącznym warunkiem osiągnięć szkolnych i dobrej jakości życia. Przekazując dzieciom wiedzę o zdrowiu, kształtując umiejętności i postawy sprzyjające zdrowiu, możemy ułatwić im wybór odpowiedniego stylu życia i pracy, a tym samym poprawić zdrowie całego społeczeństwa. Edukację zdrowotną należy rozpocząć od najmłodszych lat. Jest to okres szczególnej wrażliwości dziecka. W okresie edukacji wczesnoszkolnej dzieci są również bardzo aktywne i tę naturalną aktywność należy w sposób właściwy wykorzystać realizując treści prozdrowotne.

Istnieje ścisły związek między zdrowiem, a edukacją. Zdrowy uczeń ma lepszą dyspozycję do nauki, może osiągnąć w niej lepsze wyniki. Ludzi o wyższym poziomie wykształcenia cechuje lepszy stan zdrowia. Powszechnie uważa się, że szkolna edukacja zdrowotna jest najbardziej skuteczna i opłacalna gdyż można nią objąć całą populację dzieci i młodzieży (w okresie kształtowania nawyków i zdobywania umiejętności i sprawności) oraz ich rodziców.

Edukacja zdrowotna nie oznacza wyłącznie przekazywania uczniom wiedzy i uczenia ich odpowiednich umiejętności w ramach programu nauczania. Składają się na nią w równym stopniu wiedza i doświadczenia, jakie uczeń zdobywa w całym swoim życiu w szkole i poza nią. Szkoła promuje także zdrowy styl żywienia poprzez właściwie skomponowane posiłki serwowane przez naszą kuchnię oraz akcję „Owoce i warzywa w szkole”. Dobór treści zależy od nakładających się potrzeb jednostki, grupy i społeczeństwa, jak również od wieku, poziomu rozwoju, zainteresowań, środowiska fizycznego i społecznego w jakim uczniowie żyją i związanych z nim zagrożeń dla zdrowia, warunków, możliwości, potrzeb szkoły, preferencji rodziców i problemów zdrowotnych uznanych za priorytetowe. Obejmują one zagadnienia:

  • higiena osobista;
  • człowiek, jego otoczenie i środowisko przyrodnicze;
  • bezpieczeństwo i pierwsza pomoc;
  • zdrowy styl odżywiania;
  • ruch w życiu człowieka;
  • praca i wypoczynek;
  • życie w rodzinie;
  • zdrowie psychospołeczne;
  • życie bez nałogów;
  • edukacja seksualna.

V Zachowania ryzykowne

Ludziom dorosłym często wydaje się, że młodzież podejmuje działania ryzykowne gdyż sprawia im to przyjemność - jednak żadne z przeprowadzonych badań naukowych nie potwierdza tej tezy. Najczęstszymi rzeczywistymi motywami podejmowania takich zachowań jest:

  • nuda (jednocześnie brak możliwości ciekawego spędzania wolnego czasu);
  • ciekawość;
  • chęć odprężenia się;
  • obniżenia lęku;
  • bunt;
  • ucieczka przed problemami (np. w domu);
  • uleganie namowom kolegów;
  • zwrócenie na siebie uwagi rodziców czy nauczycieli;
  • prowokowanie dorosłych (przekora);
  • chęć przeżycia czegoś niezwykłego.

Zachowania ryzykowne podejmowane przez młodzież są także sposobem na rozwiązywanie spraw życiowych, których dzieci nie potrafią lub nie mogą inaczej rozwiązać. W ten sposób młodzi zaspokajają swoje potrzeby psychologiczne (miłości, akceptacji, uznania czy przynależności), realizują swoją drogę rozwoju (odnajdują własną tożsamość), radzą sobie z trudnościami (redukują lęk czy frustracje).
Dzieci dorastają w świecie stworzonym przez dorosłych, uczą się obowiązujących w nim norm, odbijają to co otrzymują i obserwują. Musimy więc pamiętać, że trzeba kochać osobę dziecka co nie oznacza jednak, że trzeba akceptować jego zachowania.

Do najistotniejszych cech jak również objawów uzależnień zaliczyć możemy:

  • niezwykle silna potrzeba używania danego środka;
  • utrata samokontroli w używaniu określonej substancji;
  • przyjmowanie środka w obawie przed wystąpieniem objawów abstynencyjnych;
  • wystąpienie zespołu abstynencyjnego po zaprzestaniu brania danego środka;
  • wzrost tolerancji ( konieczność przyjmowania większych dawek dla uzyskania jednakowego efektu);
  • zaniedbywanie zainteresowań i innych przyjemności na rzecz tegoż środka uzależniającego;
  • zażywanie substancji pomimo wyraźnych szkód fizycznych, psychicznych jak również społecznych związanych z ich zażywaniem.

Te same cechy dotyczyć będą także uzależnień od pewnych czynności - np. hazardu, oglądania telewizji czy gier komputerowych. Uzależnienie jest chorobą niezwykle trudną do leczenia dotyka bowiem wszystkich sfer życia człowieka - psychiki, życia społecznego jak również sfery fizycznej.

1. Nikotyna

Jest to krótkotrwały stymulator ośrodkowego układu nerwowego - często jest odbiera subiektywnie jako stan odprężenia. Powoduje zależność psychiczną, fizyczną oraz wzrost tolerancji. W Polsce palenie tytoniu stało się modne w latach 70-tych XX wieku. Dlaczego papierosy są szkodliwe dla zdrowia? Dym papierosowy zawiera szereg składników takich jak:

  • nikotyna;
  • substancje drażniące;
  • substancje rakotwórcze;
  • tlenek węgla;

Poza czynnym paleniem bardzo niebezpieczne jest także palenie bierne polegające na wdychaniu dymu papierosowego poprzez przebywanie w zadymionym pomieszczeniu.

2. Alkohol

Według statystyk większość polskich nastolatków posiada doświadczenia związane z alkoholem. Młodzież najpierw sięga po piwo a dopiero w dalszej kolejności po inne trunki. Najczęstszymi przyczynami, dla których dziecko sięga po alkohol jest chęć bycia dorosłym, dopasowanie się do środowiska, pokazanie swojego buntu czy wreszcie chęć bycia "na luzie". Należy pamiętać, że jeśli dziecko sięga po alkohol należy mu udzielić wszelkiej pomocy, a nie krzyczeć czy moralizować.

Według Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych kolejną przyczyną przyspieszającą pierwszy kontakt młodego człowieka z alkoholem jest mocna reklama napojów alkoholowych jak również często zgoda rodziców wyznających błędne przekonanie, że lepiej żeby dziecko piło niż brało narkotyki. Kolejnym problemem jest też fakt lekceważenia przez sprzedawców zakazu sprzedaży alkoholu dzieciom i młodzieży. Niestety dziś często słyszymy o bardzo małych dzieciach pijących alkohol. Dramatycznie obniżyła się średnia wieku inicjacji alkoholowej - dziś to ok 9-11 lat. Z picia alkoholu wynikają kolejne problemy np. bójki, kłótnie, problemy z rodzicami i rówieśnikami, wypadki a ok 15 r.ż. także niechciane kontakty seksualne.

3. Narkotyki

Młodzież sięga po narkotyki głównie z powodu ciekawości, chęci przeżycia przygody a także dlatego, że grupa rówieśnicza ich używa. Według Jagi Soboń ze Stowarzyszenia Psychoprofilaktyki Szkolnej "Spójrz Inaczej" wyróżnia się następujące fazy uzależnienia od narkotyków:

  • faza eksperymentu - poznawanie działania środka;
  • poszukiwanie - stan odurzenia przyjemnością;
  • odurzenie - stan odurzenia jest nadrzędnym celem;
  • ciąg - stan odurzenia jest normą.

Poszczególne fazy mogą trwać dłużej lub krócej - jeśli w pierwszych dwóch dana osoba nie spotka się z żadnym negatywnym skutkiem to nie widzi powodu by przestać używać tych substancji. Od fazy trzeciej konieczna jest już pomoc specjalisty z zewnątrz.

Substancje te możemy podzielić na trzy grupy:

ŚRODKI HAMUJĄCE

  • opiaty (morfina, heroina);
  • leki nasenne;
  • leki uspokajające;
  • substancje lotne (kleje, rozpuszczalniki).

ŚRODKI POBUDZAJĄCE

  • kokaina;
  • amfetamina;
  • sterydy anaboliczne;

ŚRODKI HALUCYNOGENNE

  • marihuana i haszysz (konopie);
  • LSD;
  • psylocybina ( grzyby halucynogenne);
  • ecstasy (MMDA);
  • PCP (fecyklidyna);

 Pierwszymi objawami, które można zauważyć zwłaszcza jeśli ma się więź z dzieckiem są m.in. częste zmiany nastroju i aktywności - zmieniające się ożywienie bądź apatia, spadek zainteresowania ulubionymi zajęciami, izolowanie się od innych, pozytywny stosunek do narkotyków, spadek ciężaru ciała, zwężone lub poszerzone źrenice, zaburzenia pamięci oraz toku myślenia.

4. Agresja i przemoc

Agresja jest to "świadome i celowe zachowanie fizyczne lub werbalne, skierowane przeciwko komuś lub czemuś, zmierzające do wyrządzenia krzywdy lub szkody". Istotne jest także to, że w przypadku zachowań agresywnych mamy do czynienia z równowagą w sile psychicznej bądź fizycznej między osobami Jeśli zaś mówimy o przemocy to choć zachowania będą takie same i również mogą być fizyczne lub werbalne to jednak nie ma mowy o równowadze sił - osoba posiadająca większą siłę używa jej przeciwko osobie słabszej. Mówiąc o zachowaniach agresywnych możemy wskazać na trzy formy przemocy:

  • fizyczne - bicie, kopanie, plucie, wymuszanie pieniędzy;
  • słowne - wyzywanie, wyśmiewanie, obrażanie, grożenie;
  • niewerbalne - grożenie pięścią jak również pokazywanie obraźliwych min lub gestów.

Skąd biorą się takie zachowania? Mogą one wynikać z podłoża biologicznego - np. zaburzenia neurologiczne albo też może to być wynik sytuacji rodzinnej dziecka - jego środowiska. Dodatkowym czynnikiem wpływającym na pojawienie się zachowań agresywnych jest grupa rówieśnicza zwłaszcza jeśli w tej grupie występują normy pozwalające na stosowanie agresji czy wręcz je nagradzające. Dziecko może wtedy naśladować osoby znaczące w grupie -uważane za silne, zachowanie agresywne podnoszą pozycję dziecka w grupie - pomagają w zdobywaniu popularności, nie ma negatywnych następstw dla sprawcy ze strony osób dorosłych, w związku z tym, że działania związane są z grupą to i odpowiedzialność rozkłada się na poszczególnych członków grupy - powoduje to mniejsze poczucie winy u rzeczywistego sprawcy. Problemem jest też fakt, iż osoba nękana od dłuższego czasu staje się w oczach grupy niewartościowa i postrzegana jest jako osoba zasługująca na takie zachowanie.

A. Bullying

W ostatnich latach obserwuje się nasilanie zjawiska bullyingu. (termin bullying obejmuje różnorodne zachowania, które można określić jako dręczenie lub znęcanie się). Sprawcami są najczęściej rówieśnicy lub koledzy dziecka ze szkoły lub . W przypadku dręczenia za pośrednictwem nowych mediów (np. komórki czy Internetu) dręczycielami mogą okazać się także osoby dorosłe, z którymi w realnym środowisku dziecko unikałoby kontaktu, ponieważ nie należą do grupy rówieśniczej. W kontaktach niebezpośrednich łatwo jest jednak ukryć przed dzieckiem zarówno wiek jak i aparycję, by wejść w kontakt z niczego nie podejrzewającą ofiarą.

Dręczyciele uprzykrzają życie swoim ofiarom na różne sposoby. W kontaktu twarzą w twarz mogą to być obelgi, szyderstwa, pobicia, ale także ostentacyjne odrzucenie i ostracyzm. Może dochodzić do rozsiewania złośliwych plotek czy pozostawiania obraźliwych komentarzy na ścianach miejsc powszechnie dostępnych, np. szkolnych toalet. 

Wraz z postępem technologicznym wykracza ono poza kontekst szkoły czy podwórka i obejmuje doświadczenia młodych ludzi w cyberświecie. Dochodzi nie tylko do zaburzeń emocjonalnych, ale i do sięgania po szkodliwe substancje.

B. Cyberprzemoc

Zjawisko cyberprzemocy najkrócej definiuje się jako przemoc z użyciem technologii informacyjnych i komunikacyjnych. Technologie te to głównie Internet oraz telefony komórkowe. W odróżnieniu od „tradycyjnej” przemocy (ang. bullying) zjawisko cyberprzemocy charakteryzuje wysoki poziom anonimowości sprawcy. Ponadto na znaczeniu traci klasycznie rozumiana „siła”, mierzona cechami fizycznymi czy społecznymi, a atutem sprawcy staje się umiejętność wykorzystywania możliwości, jakie dają media elektroniczne. Charakterystyczna dla problemu szybkość rozpowszechniania materiałów kierowanych przeciwko ofierze oraz ich powszechna dostępność w sieci sprawiają, że jest to zjawisko szczególnie niebezpieczne. Kompromitujące zdjęcia, filmy czy informacje potrafią zrobić w Internecie bardzo szybką „karierę”, a ich usunięcie jest często praktycznie niemożliwe. Dodatkową uciążliwością dla ofiar cyberprzemocy jest stałe narażenie na atak, niezależnie od miejsca czy pory dnia lub nocy. Kolejną ważną cechą problemu jest stosunkowo niski poziom kontroli społecznej tego typu zachowań.

Sytuacja doznawania przez dziecko krzywdy za pośrednictwem mediów elektronicznych jest często trudna do zaobserwowania przez rodziców czy nauczycieli, szczególnie jeżeli mają ograniczoną wiedzę i doświadczenia związane z korzystaniem z mediów elektronicznych.

W cyberprzestrzeni agresja i przemoc mogą występować w formie:

- przemocy werbalnej;

- filmów i zdjęć;

- kompromitujących materiałów;

- podszywania się.

Szkoła prowadzi edukację medialną i profilaktykę zachowań ryzykownych w Internecie.

Procedura reagowania w szkole w sytuacji cyberprzemocy

- Ujawnienie przypadku cyberprzemocy;

- Ustalenie okoliczności zdarzenia;

- Zabezpieczenie dowodów;

- Identyfikacja sprawcy;

- Działania wobec sprawcy cyberprzemocy;

- Zastosowanie środków dyscyplinarnych wobec sprawcy cyberprzemocy;

- Działania wobec ofiary cyberprzemocy;

- Ochrona świadków zgłaszających zdarzenie;

- Sporządzenie dokumentacji z zajścia

SZKOLNA PROCEDURA POSTĘPOWANIA W PRZYPADKU PRZEMOCY

  1. Rozpoznanie. Rozpoznanie sytuacji przemocy uruchamia dalsze kroki procedury. Ponieważ te akty często dzieją się także poza szkoła stąd też bardzo ważne są dla nas sygnały ze strony rodziców i ich współpraca.

  2. Zbieranie informacji. Należy zebrać jak najwięcej informacji dotyczących uczestników zachowań agresywnych, ocenić ich częstotliwość, poznać formy tych zachowań i przyczyny pojawienia się przemocy. Służyć temu będą rozmowy z uczniami a także - dla ustalenia przyczyn - współpraca z psychologiem szkolnym.

  3. Konsultacje. Mają one na celu ustalenie postępowania wobec uczestników sytuacji przemocy.

  4. Realizacja planu działania. W zależności od podjętych decyzji następuje ich realizacja. Można zaangażować z nią zarówno uczniów, nauczycieli i rodziców jak i osoby z zewnątrz.

  5. Ocena działania. W przypadku zastosowania danego rozwiązania należy zastanowić się nad jego efektami i rzeczywistą skutecznością.

INTERWENCJA W SYTUACJI "GORĄCEJ AGRESJI"

Mowa tu o takich sytuacjach, w których uczniowie biją się, okładają pięściami, kopią itd. Zdarzają się one raczej podczas przerwy na korytarzu szkolnym niż podczas lekcji. Dlatego szczególnym zadanie nauczycieli pełniących dyżury na przerwach jest zauważanie takich sytuacji oraz reagowanie na nie- tak by dzieci nie zrobiły sobie krzywdy. J. Kołodziejczyk podaje kilka reguł czy też wskazówek do których powinien stosować się nauczyciel.

  • Wchodzenie w sytuację - kiedy uznasz, że zachowania uczniów nie są zabawą.
  • Osobista konfrontacja - osoba interweniująca powinna być postrzegana, jako osoba zdecydowana i stanowcza. Zamiast powiedzieć „Wiem, że jesteś wściekły, ale to co robisz jakoś mi się nie podoba” powinna raczej powiedzieć „Dość tego, koniec tej bijatyki!”.
  • Rozdzielenie stron - zapobiegać ma dalszej przemocy.
  • Ustalenie granic - ma nie dopuścić do jakichkolwiek przejawów przemocy lub grożenia przemocą wobec siebie jako osoby interweniującej.
  • Osobista ocena - dokonywana jest bez moralizowania „Zabraniam ci tego. Tak się tu nie robi”.
  • Ocena charakteru sytuacji - jeśli jest to sytuacja, w której występuje przemoc grupowa, należy zawęzić krąg osób zaangażowanych w sytuację. Jeśli natomiast na charakter depresyjny np. wynikający z zazdrości, można rozszerzyć krąg osób rozwiązujących tą sytuację.
  • Zatrzymanie uczestników - ma zapobiec rozwiązaniu sytuacji poprzez ucieczkę agresorów.
  • Poważne traktowanie agresji - w ten sposób czynimy ucznia odpowiedzialnym za to, co się stało oraz uniemożliwiamy uczniom bagatelizowanie lub upiększanie tego co się stało.
  • Wyciąganie konsekwencji - zapowiedziane konsekwencje należy wyciągać, nie powinny być pustą groźbą.
  • Postępowanie po ustąpieniu agresji - nie należy tracić kontaktu z uczestnikami sytuacji dopóki nie stwierdzimy, że uczestnicy pojęli, co się stało. Należy uniemożliwić kontakt uczniów, co do których istnieją obawy, że wznowią bójkę lub będą zaczepiać innych.

 5. Intymność człowieka

Współcześnie większość działań profilaktycznych ma na celu ustrzeżenie młodego człowieka przed zbyt wczesną inicjacją seksualną jak również zakażeniem wirusem HIV. Nam jednak chodzi głównie o to by dzieci zdawały sobie sprawę z tego, że one same mają prawo do intymności, że nikt nie może ich dotykać w sposób niewłaściwy - a one nie muszą się na to zgadzać. Podobnie jak nikt nie ma prawa by pokazywać im różnego rodzaju treści pornograficzne. Działania profilaktyczne mają strzec dzieci przed działaniem łąmiącym granice intymości.

6. Absencja i wagary szkolne

Wagary można określić jako samowolne i nieusprawiedliwione opuszczanie zajęć szkolnych. Są one niezgodne z Regulaminem szkoły. Powodem wagarowania może być chęć spędzenia wolnego czasu, przygody, czy poczucia wolności. Innym powodem mogą być również niepowodzenia szkolne ucznia, które powodują niechęć do uczestniczenia w lekcjach. Kolejnym powodem jest brak konsekwencji zarówno ze strony rodziców, którzy usprawiedliwiają nieobecności jak również przez nauczycieli, którzy te nieobecności tolerują. Motywem może być również chęć przypodobanie się grupie rówieśniczej, trudna sytuacja rodzinna czy też konflikt z rodzicami. Trzeba także pamiętać, że wagary powodują narastanie zaległości – z powodu tych trudności uczeń unika zajęć co zwiększa zaległości w ten sposób dziecko pogrąża się coraz bardziej i potrzebuje tym bardziej pomocy by wyjść z tej sytuacji. Innym problemem jest także absencja, która nie wynika z ucieczki ucznia ze szkoły. Rodzice ulegają dziecku i pozwalają na to by nie szło ono do szkoły, czy też z innych przyczyn nie wysyłają go na zajęcia.

7. Negatywny wpływ mediów

Dzieci są szczególnie narażone na taki właśnie wpływ. Mamy z tym szczególnie do czynienia wtedy gdy nikt w domu nie kontroluje tego co dziecko ogląda, czy też w jakie gry komputerowe gra bądź jak dużo czasu spędza korzystając z Internetu. Oczywiście, środki masowego przekazu mogą mieć również pozytywny wpływ na dziecko. Koniecznym jest jednak by zarówno rodzice jak i same dzieci dobierali programy do wieku dziecka, oraz by w miarę możliwości zastępować oglądanie kolejnego filmu czy bajki innymi sposobami spędzania wolnego czasu razem z dzieckiem.

VI Strategie

Mówiąc o strategiach profilaktyki przyjrzyjmy się raz jeszcze temu co ona w sobie zwiera. Możemy bowiem wskazać na trzy poziomy profilaktyki. W zależności od poziomu zmieniają się bowiem osoby prowadzące działania, oraz koszty z tym związane.
Wyróżniamy następujące poziomy profilaktyki:

  1. profilaktyka pierwszorzędowa - jest ona adresowana do grupy niskiego ryzyka. Głównym terenem jej oddziaływań jest szkoła. Prowadzona jest ona przez nauczycieli wspieranych przez psychologów;

  2. profilaktyka drugorzędowa - adresatem jest grupa podwyższonego ryzyka. Jej celem jest ograniczenie zachowań, które już wystąpiły- chodzi o wycofanie się z podjętych zachowań ryzykownych. Działania realizowane są głównie przez psychologów w świetlicach socjoterapeutycznych czy klubach;

  3. profilaktyka trzeciorzędowa - skierowana do grupy wysokiego ryzyka ma zapobiegać pogłębianiu się procesu chorobowego i degradacji społecznej – to głównie leczenie, rehabilitacja i resocjalizacja. To obszar działań lekarzy specjalistów, dotyczy szpitali, zakładów karnych, placówek wychowawczych jak również resocjalizacyjnych.

Strategie przedstawione mogą być stosowane na wszystkich poziomach profilaktyki:

  1. Strategie informacyjne - mają na celu dostarczenie wiadomości na temat konsekwencji zachowań ryzykownych. Niestety nie są one szczególnie skuteczne bowiem mimo wiedzy na temat negatywnych skutków danych zachowań młodzież i tak tych działań próbuje. Dodatkowo muszą one spełniać kilka warunków by odnieść jakkolwiek pozytywny skutek. przekazywanie informacji musi być dostosowane do wieku ucznia, informacja powinna być rzetelna, informacja powinna być udzielana rzeczowo tak by nie wzbudzać zainteresowania ani niedowierzania, informacja nie powinna być zbyt szczegółowa tak by nie stała się instruktażem dla danego zachowania ryzykownego.

  2. Strategie edukacyjne - mają na celu rozwój umiejętności psychologicznych i społecznych (komunikacja interpersonalna, radzenie sobie ze stresem)

  3. Strategie alternatyw - pomagają one zaspokajać potrzeby (np. przynależności czy sukcesu) oraz osiągać życiową satysfakcję.

  4. Strategie interwencyjne - pomoc ludziom w sytuacjach kryzysowych- dotyczy głównie drugiego i trzeciego stopnia profilaktyki.

  5. Strategie zmniejszania szkód - dotyczy profilaktyki trzeciorzędowej.

VII Metody realizacji strategii i procedur osiągania celów

Warunkiem skuteczności oddziaływań profilaktycznych jest modyfikowanie tradycyjnych metod nauczania i reagowania oraz właściwe postrzeganie swojej roli przez wychowawcę.

Najczęściej stosowane metody realizacji:

  • utworzenie bazy wiedzy w czytelni - broszury, referaty itp.;
  • projekcja filmów video o stosownej tematyce;
  • redagowanie odpowiedniego dodatku do gazetki szkolnej;
  • organizacja konkursów zarówno wiedzy jak i plastycznych o danej tematyce;
  • organizacja cyklu spotkań z lekarzem lub pielęgniarką, policją, strażą miejską
  • udział uczniów w przedstawieniach profilaktycznych;
  • wykonywanie przez uczniów pomocy dydaktycznych związanych ze zdrowiem;
  • przeprowadzenie lekcji wychowawczych;
  • propagowanie czasopism o szeroko pojętej tematyce zdrowotnej;
  • przygotowanie przez uczniów gazetek klasowych o tematyce profilaktycznej;
  • organizacja imprez szkolnych powiązanych z daną tematyką;
  • udział w akcjach zewnętrznych;
  • wywiady z ludźmi profesjonalnie zajmującymi się pewnymi tematami;
  • organizacja spotkań z rodzicami;
  • stworzenie skrzynki pytań między uczniami a nauczycielami;
  • organizacja wycieczek związanych z podejmowaną tematyką;
  • organizacja zajęć pozalekcyjnych;
  • zapoznanie uczniów z Konwencją Praw Dziecka;
  • organizacja różnych warsztatów;
  • przeprowadzanie dyskusji, burzy mózgów czy debaty na lekcjach wychowawczych;
  • przygotowanie przez uczniów referatów bądź plakatów o określonej tematyce;
  • podanie do wiadomości rodziców numerów telefonów bądź przydatnych adresów
  • profilaktyczne rozmowy z rodzicami
  • konkursy polonistyczne - ukazanie wyższości książki nad telewizją
  • popularyzacja filmów i programów mających pozytywny wpływ na młodzież
  • udział w zawodach I imprezach sportowych (aktywność fizyczna, zdrowa rywalizacja, zasady fair play)
  • właczanie uczniów w prowadzenie akcji charytatywnych, propagowanie zachowań altruistucznych ( Szlachetna paczka, Pola Nadziei, pomoc seniorom, Adopcja na odległość, organizacja pomocy dla schroniska dla bezdomnych zwierząt)

VIII Procedura ewaluacji

Ewaluacja programu będzie dotyczyć trzech aspektów:

  1. zastosowanie strategii - czy podjęte działania doprowadziły do założonych celów;

  2. wyników bezpośrednich - zmiany obserwowalne bezpośrednio po zakończeniu działań;

  3. wyników odroczonych - czyli zmian obserwowanych po upływie przynajmniej jednego roku;

Należy pamiętać, że ewaluacja ma służyć dalszemu rozwojowi programu tak by jak najlepiej chronić uczniów naszej szkoły przed zachowaniami ryzykownymi.

IX Scenariusze zajęć - przegląd programów profilaktycznych

Niniejszy przegląd programów profilaktycznych wskazuje jak bardzo istotne jest zapobieganie i eliminowanie pewnych zachowań, które określamy właśnie mianem zachowań ryzykownych.

Drugi elementarz, czyli program siedmiu kroków. Program dotyczący profilaktyki alkoholowej informacje: Dział Profilaktyki Uzależnień Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Warszawa, ul. Szańcowa 25.

Jak żyć z ludźmi Rozwijanie umiejętności interpersonalnych.

Dziękuję – nie Program ma umożliwić młodzieży zdobycie umiejętności odmawiania.

Zanim spróbujesz. Program dotyczy uzależnień oraz kształtuje umiejętności społeczne.

Spójrz inaczej Program skupia się na rozwoju osobowości ucznia i jego umiejętności życiowych.

Spójrz inaczej na agresję Uzupełnienie poprzedniego programu o problematykę agresji informacje jw.

Bezpieczeństwo młodzieży - Poradnik prawny

Szkolny mandatKarty pracy dla uczniów łamiących regulamin szkolny.

Podaj dłoń Trening umiejętności interpersonalnych.

Poznaj bezpieczny Internet Zapoznanie z zasadami bezpiecznego korzystania z Internetu.

Dziecko w sieci – Jak reagować na cyberprzemoc. Poradnik dla szkół.

Europejski program -Owoce w szkole

Bezpieczne dzieci-Program komputerowy Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji w Krakowie. Dotyczy bezpieczeństwa: na drodze, w górach, nad wodą, na wsi, w sieci.

Istnieje oczywiście wiele innych programów, które można stosować w szkołach. Ważne jest by dane zajęcia prowadziła osoba do nich dobrze przygotowana - przeszkolona jeśli jest taka konieczność tak, by nie szkodzić źle prowadzonymi zajęciami.

Ewangelia na dziś

Fragment Ewangelii na dzisiejszy dzień.
  • Poniedziałek 2017-06-26, 12. tydz. zwykły
    Mt 7,1-5
    Jezus powiedział do swoich uczniów: „Nie sądźcie, abyście nie byli sądzeni. Bo takim sądem, jakim wy sądzicie, i was osądzą; i taką miarą, jaką wy mierzycie, wam odmierzą. Czemu to widzisz drzazgę w oku swego brata, a belki we własnym oku nie dostrzegasz? Albo jak możesz mówić swemu bratu: «Pozwól, że usunę drzazgę z twego oka», gdy belka tkwi w twoim oku? Obłudniku, wyrzuć najpierw belkę ze swego oka, a wtedy przejrzysz, ażeby usunąć drzazgę z oka twego brata”.

Przydatne linki

Rodzinny Kraków - Portal dla rodziców i dzieci z Krakowa i okolic
Okręgowa Komisja Egzaminacyjna - informacje o sprawdzianie po klasie szóstej, archiwum sprawdzianów z poprzednich lat
www.matzoo.pl - Ćwicz i ucz się matematyki! Strona dla uczniów szkół podstawowych
Dzieci i młodzież w Internecie - materiały edukacyjne o bezpieczeństwie w sieci
http://pisupisu.pl/ - naukę pisania na klawiaturze, słowne zabawy, bajki i ćwiczenia z ortografii

Wyszukaj

Jesteś tutaj: Strona główna Dokumenty szkoły Program profilaktyczny